De betekenis van fotoclubs voor de amateur

De betekenis van fotoclubs voor de amateur © Fotoclub, Fotobond BNAFV, fotoliefhebber, Fotoclub De BroedeschapKarel Maat 6 februari 2014, 10:19

Tien jaar geleden leken fotoclubs op sterven na dood. De laatste tijd worden echter steeds meer mensen lid. Karel Maat verklaart de populariteit en de voordelen van lidmaatschap. Hij ging daarvoor op bezoek bij drie verschillende fotoclubs.

Bijna iedereen maakt tegenwoordig foto’s. Zijn die mensen dan allemaal amateurfotograaf? Door vaak te fietsen ben je toch nog geen wielrenner? Hoeveel amateurfotografen zijn er en wanneer ben je dat? In Van Dale is een amateurfotograaf ‘iemand die fotografie uit liefhebberij beoefent’. Bij dat woord amateur staat ook een ongunstige omschrijving: een stelletje amateurs is een stelletje prutsers. Deze laatste omschrijving is echter niet van toepassing op de fervente amateurfotograaf.

Toenemend aantal

Hoeveel amateurfotografen zijn er? In het analoge tijdperk gebruikte men een kleinbeeldcamera met 36-opnamen films. In die tijd kon je redelijk onderscheiden of iemand wel of niet amateur was. De af-en-toe gebruiker van een camera had een heel simpel toestel, de amateur vrijwel altijd een spiegelreflex. De digitale camera heeft heel veel veranderd. Veel meer camera’s worden gekocht, er worden oneindig veel meer beelden geschoten. Toen tenslotte ook nog eens foto’s gemaakt konden worden met andere apparatuur, was het eind zoek. Hoeveel foto’s zouden er per dag over de gehele wereld met een mobiele camera gemaakt worden? Geen mens die dat aantal maar kan benaderen.

Veel grotere vrijheid

Terug naar de amateurfotograaf. Het aantal van hen is sinds de digitale camera en sinds het gebruik van een mobieltje stevig uitgebreid. Inderdaad, heel veel mensen zijn amateurs geworden, liefhebbers, mensen die een heel groot plezier hebben om veel en vooral ook gevarieerde foto’s te maken. Er worden ineens ook ‘snapshots’ gemaakt, via de impulsieve methode richt-en-schiet. Geen filmpjes meer kopen, geen kosten dus meer, schiet-maar-raak. De echte amateur doet dat echter vrijwel nooit. De serieuze hanteerders van al die nieuwe apparatuur worden alleen maar kritischer. Ze krijgen in de gaten dat ze, willen ze een goede amateurfotograaf zijn, steeds meer hun best moeten doen. Ze zien mensen om zich heen die wél dijken van foto’s maken. Dan biedt een fotoclub precies wat zij willen.

Doelstellingen fotoclubs

Vrijwel elke club heeft een website. Heel interessant is om op al die sites op te zoeken wat de doelstelling van de club is. Ik doe een kleine greep uit de vele honderden websites:

  • • Fotoliefhebbers die elkaar stimuleren, waarbij er diverse kruisbestuivingen ontstaan.
  • • Gezellig samenzijn en er samen op uit trekken zijn daarnaast belangrijk.
  • • In onze club worden alle disciplines gerespecteerd.
  • • Het aanmoedigen tot het realiseren en tonen van creatieve kunst.
  • • Fotografie tot persoonlijke ontplooiing van stijl, visie of uitdrukkingsmiddel.
  • • Workshops om de avonden nog interessanter te maken en om nog meer bij te leren over onze hobby.
  • • Fotografie bedrijven buiten elke partijpolitieke gebondenheid om, in een sfeer van loyaliteit en eerbied voor de waarden van ieder individu.
  • • Via fotobesprekingen krikken wij gezamenlijk ons niveau op.
  • • Bij ons leer je foto’s maken waarvan vrienden en kennissen zeggen: wauw!
  • • Alles kan en alles mag; in één ding zijn we echter allemaal hetzelfde: we nemen onze fotografie heel serieus en vinden het de mooiste hobby die er bestaat!

https://assets.zoom.nl/thumbnails/748x748/2/0/20b0733b2814040c4620c2d3c4f98aea.jpgFoto’s gemaakt door leden van fotoclub Obscura Zoersel

Waarom lid worden?

Waarom zou je lid worden van een fotoclub? Al jaren is er een eindeloos aanbod van foto’s, waarmee je als amateur je eigen werk kunt vergelijken. Fototentoonstellingen in musea, galerieën, bibliotheken, dorpshuizen, enzovoort. Er zijn fotoboeken te over. Er is een ruim aanbod van fototijdschriften. Tenslotte het grootste aanbod: internet! Je kunt hele dagen aan je computer doorbrengen om foto’s te zien. Hoe langer hoe meer mensen hebben een eigen website, trouwens, fotoclubs hebben ook vrijwel alle een website. Kijk eens op al die honderden websites, met op de meeste daarvan een keur aan een diversiteit van beelden. Dan niet te vergeten www.google.nl. Google maar ‘willekeurig’ een vraag met iets wat betrekking heeft op fotografie. Je scherm staat meteen vol met mogelijkheden. Ook zo kun je dagenlang oeverloos en eindeloos beelden op je scherm krijgen. Waarom zou je dan in vredesnaam lid worden van een fotoclub …..

Jouw foto’s zijn toch geweldig

Bovendien, jij hebt toch al een klankbord voor je foto’s? Je familie, je buren, je vrienden, je collega’s op het werk vinden jouw foto’s toch altijd geweldig? Kan wel zijn, maar zijn al die mensen dan deskundig? Kunnen zij jou een verantwoorde, dat wil zeggen deskundige mening geven over al jouw foto’s? Neen, zij vinden het alleen maar mooi, heel erg mooi, geweldig mooi gewoon, ‘dat zou ik echt niet kunnen’, zeggen ze. En zo kun je jaren doorgaan. Tenzij je vanaf het begin van je fotografie werkelijk een topfotograaf bent – en dat blijkt vrijwel nooit het geval te zijn – blijf je voortsudderen op een heel middelmatig pitje.

Toch lid worden

Er zijn meerdere redenen om lid te worden van een fotoclub. Met een aantal mensen bij elkaar geniet je veel meer van foto’s. Het is een feit dat het gezamenlijk beleven van iets de mens gewoon meer voldoening geeft. Behalve dat je geniet van al het fraais wat gepresenteerd wordt, merk je dat, als je eenmaal lid van een club bent, iedereen er altijd zo veel plezier aan beleeft. Maar de belangrijkste, sterker nog, de allerbelangrijkste reden om lid van een fotoclub te worden, is het educatieve aspect! In een club worden niet alleen foto’s vertoond, er wordt ook over gesproken ….. Ook over jouw foto’s, als je eenmaal lid bent. En wees dan niet bang dat jouw foto’s ineens veel minder zijn, dan je tot nu toe altijd gehoord had. Denk niet dat je afgekraakt wordt. Zo langzamerhand ken ik heel veel fotoclubs. Nooit heb ik het meegemaakt dat de foto’s van iemand hoe dan ook negatief beoordeeld werden. Een beginnend clublid krijgt uitsluitend positieve adviezen om zijn fotografie te verbeteren. Iemand die al jaren lid is, en, in de ogen van de anderen een keertje met een foto behoorlijk blundert, kan wel eens een iets steviger ‘advies’ krijgen. Waarom lid worden van een fotoclub? Ik herhaal het: zonder ‘scholing’, zonder allerlei deskundige adviezen komt jouw fotografie nooit op een hoger plan. Je leert verbeteren wat je al deed aan de onderwerpen die je het liefst fotografeert. Je leert andere onderwerpen ontdekken. Je leert méér mogelijkheden om hetzelfde onderwerp aan te pakken. Je ontdekt dat jouw fotografische belangstelling zich duidelijk uitbreidt. De club leert jou je eigen creativiteit te ontdekken en ontwikkelen. Bovendien zul je merken dat dit hele proces, met behulp van al die andere clubleden, in een versneld tempo komt. Kortom: in een fotoclub leer je veel meer in minder tijd! In praktijk is gebleken dat vrijwel elke serieuze amateurfotograaf lid is van een fotoclub, en, ook heel belangrijk, een abonnement heeft op een fotoblad. Want beide, fotoblad én club, maken jou tot wat het woord amateur betekent: een bezielde liefhebber.

Fotoclub De Broedeschap Vleuten

Van de ruim 500 fotoclubs in Nederland en Vlaanderen heb ik er willekeurig drie bezocht. Mijn eerste bezoek was aan De Broederschap; op de website (www.debroederschap.eu) zocht ik de eerstkomende avond. Men begon met de jaarvergadering, een avond die in elke club gehouden wordt. Een halve avond werd er aan besteed, waarbij opviel dat agendapunten, als het financiële overzicht, als ‘hamerstuk’ behandeld werden, terwijl de meeste aandacht uitging naar het jaarprogramma; heel praktisch, want daarom gaat het tenslotte. Het tweede deel van de avond werd besteed aan commentaar leveren op series van vijf foto’s. Er was een behoorlijk divers aanbod met af en toe uitstekende kwaliteiten. Drie vragen had ik voor het bestuur. 1. Wat doen jullie met nieuwe leden? Deze krijgen meteen meerdere avonden extra aandacht en zo gauw mogelijk de gelegenheid op een avond een aantal foto’s te tonen. Een prima ‘inburgeringscursus’! Vraag 2: Wat is specifiek in het jaarprogramma? Al jaren hebben veel clubs de ‘kettingfoto’: persoon 1 maakt een foto, geeft die aan persoon 2, deze maakt een foto als ‘reactie’ daarop, die krijgt persoon 3, enzovoort. Niemand ziet de voorafgaande foto’s. Zo ontstaat een heel boeiende reeks. Tot zover niets nieuws. Maar: deze club hanteert twee beginfoto’s, heeft dus aan het eind twee reeksen, die (natuurlijk) totaal verschillend zijn. Heel interessant! Vraag 3: Hoe bepaal je het onderwerp van de jaarwedstrijd? Er wordt daar in Vleuten een titel van een boek gekozen, of een gedicht. Dat is pas fantasiebevorderend! Daarnaast is er de jaarwedstrijd ‘mijn beste foto’, dat gebeurt in meerdere clubs.

https://assets.zoom.nl/thumbnails/748x748/c/c/cc3483f7d63753a421a165af8d81a643.jpgFotoclub De Broedeschap Vleuten

Fotoclub NAFVA Amsterdam

De NAFV is de oudste fotoclub van het Europese continent; jaren geleden fuseerde deze club met de AAFV tot de NAFVA (www.nafva.nl). Het is niet slechts een locale club, uit een verre omtrek komen de leden. Begrijpelijk, want de kwaliteit ligt beduidend hoger dan in de ‘gemiddelde’ fotoclub. Op een totaal van 100 leden zijn 11 mensen lid van een landelijke groep van de Fotobond. Ik maakte er een bespreking van foto’s van leden mee. Daarbij waren heel intrigerende series, die niet, zoals bij veel fotoclubs gebeurt, uitsluitend op uiterlijkheden (compositie, kleur- en lichtgebruik, scherp/onscherp, enzovoort) besproken werden, maar juist op het verhaal, op de zeggingskracht. Dan is het begrijpelijk dat veel commentaargevers niet verstandelijk, logisch beredeneerden, maar juist gevoelsmatig. De boodschap van een foto gaat gepaard met emoties, het uiterlijk betreft esthetica. Aan nieuwe leden wordt veel aandacht besteed. Alvorens een eerste avond mee te maken is er een uitvoerig gesprek. Is men eenmaal lid, dan kan men een mentor van de club krijgen. Af en toe zijn er speciale avonden voor beginners, waarop ze een aantal foto’s, ongedwongen aan tafeltjes en niet voor een volle zaal op het presentatiebord, hun werk ter bespreking kunnen tonen. Dit alles is zeer drempelverlagend.

https://assets.zoom.nl/thumbnails/748x748/a/0/a01a00c0d1320ed94e028bbd889f6eac.jpgFotoclub NAFVA Amsterdam

Fotoclub Obscura vzw Zoersel, België

Bij veel clubs in Vlaanderen staat achter de naam ‘vzw’: vereniging zonder winstoogmerk. Ik was daar op een ‘forumavond’. Geen centrale fotovertoning en -bespreking, maar vier groepen, elk aan een grote tafel. Tot zover niets nieuws, gebeurt vaak in fotoclubs. Maar het unieke daar in Zoersel is dat aan elke tafel een verticaal presentatiebord vastzit, met een sterke lamp op de foto! Elk lid (er waren 37 leden) had een foto meegebracht; deze werden per tafelgroep besproken; alle foto’s rouleerden; aan het eind van de avond had elke groep elke foto besproken. Praktijk is dat alle leden uitvoerig hun zegje kunnen doen! Daarna is er een gezamenlijke evaluatie met de min- en de pluspunten. Uiterst educatief. De club (www.fotoclubobscura.be) is het gehele jaar actief; wekelijkse bijeenkomsten en bijvoorbeeld elke maand een thema, dat inderdaad elke maand gefotografeerd en besproken wordt.

https://assets.zoom.nl/thumbnails/748x748/1/8/189877ee098f37e22f40f6a1390ac24f.jpgFotoclub Obscura vzw Zoersel, België

Centrum voor Beeldexpressie

Zowel in Vlaanderen als in Nederland zijn voor fotoclubs twee overkoepelende organisaties. In België is dat het Centrum voor Beeldexpressie (CvB), dat er overigens niet alleen voor fotografie is, maar ook voor film en multimedia, een centrum dat informeert, documenteert en adviseert. Het CvB is hét aanspreekpunt in Vlaanderen voor mensen die beeldtaal willen ontdekken. Dat doet men door een veelzijdig en uniek vormingsaanbod, zowel technisch als expressief: digitale beeldbewerking, cameravaardigheden, (pre)productie van film, seminaries over beeldcultuur, thematische workshops en projecten, gespreksfora en zoveel meer. Je leert het vak, maar ook de kunst. Omdat beelden getoond moeten worden organiseert het Centrum voor Beeldexpressie exposities, projecties, wedstrijden, lezingen, festivals en andere evenementen. Wie die beeldtaal wil ontdekken kan via de website – ww.beeldexpressie.be – terecht bij één van de vele aangesloten film- en fotoverenigingen. Er is een tweemaandelijks magazine, Beeld Express, en maandelijks een digitale nieuwsbrief.

De Fotobond BNAFV

In Nederland is er de Bond van Nederlandse Amateur Fotografen Verenigingen, kortweg genoemd: de Fotobond. Deze heeft een andere structuur als het CvB in Vlaanderen. De Fotobond, met een (overkoepelend) hoofdbestuur, bestaat uit 16 afdelingen, vaak overeenkomend met de provincies. De laatste twee jaar heeft de Fotobond, voor ondersteuning van zowel het DB, de afdelingsbesturen als de fotoclubs, zogenaamde taakgroepen (bestuurlijke ondersteuning, opleidingen en sprekers, websitebeheer, wedstrijden en exposities). Algemeen doel van de Fotobond: de Fotobond is het centrum van de vrijetijdsfotografie; zij stimuleert de aangesloten verenigingen en leden in hun creatieve, artistieke en technische ontwikkeling en behartigt hun belangen. Vergeleken met het CvB in Vlaanderen organiseert (het dagelijks bestuur van) de Fotobond nooit locale of afdelingsevenementen, maar landelijke manifestaties: jaarlijks een landelijke wedstrijd voor alle fotoclubs, met tien foto’s per club; twee wedstrijden voor individuele fotografen (eentje met ‘papieren’ foto’s en eentje met digitaal aangeleverde foto’s), en een wedstrijd voor de ‘gevorderde’ fotografen, Foto Nationaal, met inzendingen van een serie van vijf. Daarnaast kent de Fotobond een groot aantal sprekers, fotografen die hun werk op uitnodiging in clubs vertonen, en mentoren, die een aantal avonden fotoclubs die hoe dan ook wat ‘afgezakt’ zijn weer ‘oppeppen’. De Fotobond kent ook landelijke groepen: audio-visueel, BMK, camera natura, digitaal, FIAP, fotojournalistiek. Alle overige gezamenlijke activiteiten, dus voor meerdere clubs, vinden plaats in de afdelingen. Vier maal per jaar is er voor elke fotoclublid het tijdschrift Fotobond in Beeld.

Aantal clubs en leden

In Vlaanderen zijn bij het CvB 214 fotoclubs aangesloten en circa 4000 fotografen; ruim 90% van hen is aangesloten bij een fotoclub. In Nederland zijn 303 clubs aangesloten bij de Fotobond met 7097 leden; daarnaast zijn 318 mensen individueel lid van de Fotobond. In Vlaanderen is in de laatste tien jaar het aantal aangesloten amateurfotografen met 30% toegenomen; voor een deel door de digitalisering, maar ook door de wervende werking van het CvB. De gemiddelde leeftijd is 50 jaar; een echte leeftijdsverjonging door die digitalisering is nauwelijks merkbaar, evenmin als van een opvallende vervrouwelijking. Toch zijn er gelukkig meer jongeren en meer vrouwen dan pak weg 10 à 15 jaar geleden. In Nederland is het aantal clubs de laatste 15 jaar wat afgenomen; daarentegen is het totaal aantal leden duidelijk toegenomen, vanaf 1995 met 27%. Ook in Nederland is er nauwelijks sprake van een leeftijdsverjonging. Tenslotte nog een opmerking over de zogenaamde ledenstops. Al jaren zijn er clubs die een grote aanwas hebben van nieuwe leden. Fantastisch, maar de ruimte van het clublokaal is niet meegegroeid. Dat leidde in sommige clubs tot een ledenstop. Begrijpelijk, maar absoluut niet wenselijk. Gelukkig waren er inventieve oplossingen, bijvoorbeeld ‘tussenavonden’ voor al die nieuwe leden met de ‘oude hap’ van een groep mensen die al een aantal jaren lid zijn.

Een professioneel fotograaf verkoopt zijn werk of levert het af aan zijn ‘opdrachtgevers’. Maar wat doet de amateur met al zijn foto’s? Die amateur werkt namelijk altijd ‘voor zichzelf’. De echte liefhebber geniet dan al sterk. Maar gezamenlijk genieten is toch wel het summum. Dat doe je het beste in een groep gelijkgestemden, dus in een fotoclub. Ben je nog geen lid, bezoek dan enkele clubs in je omgeving: alle clubs zijn zéér gastvrij, ieder is meerdere keren welkom!

https://assets.zoom.nl/thumbnails/100x100/5/8/58eb09a1be156908949fd44c7410a27b.jpgWie is deze auteur?
Karel Maat is documentair fotograaf en journalist. Als fotograaf legt hij vast hoe de mens zich gedraagt en hoe hij zijn omgeving inricht. Als journalist schrijft hij artikelen over fotografische onderwerpen. Hij interviewt mensen met een duidelijk eigen mening over fotografie en schrijft over fotografen met een eigen signatuur , fotoclubs en fotowedstrijden.

Alle blogs geschreven door Karel Maat vind je hier.

Karel Maat

Bekijk alle artikelen van Karel Maat

Nog meer fotografietips? nodig?
We hebben de belangrijkste fotografietips voor je op een rijtje gezet. Hier vind je tips over elk denkbaar onderwerp.

Relevante Inspiratie

Tags

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *